Në korrik 2026, Cybermetrics Lab — grupi kërkimor i Këshillit Kombëtar Spanjoll të Kërkimit (CSIC) që qëndron pas rankimit të njohur ndërkombëtar Webometrics — publikoi edicionin e ri të “Transparent Ranking of Universities”, një dokument prej 582 faqesh i nënshkruar personalisht nga vetë drejtuesi i laboratorit, Isidro F. Aguillo. Ky rankim vlerëson universitetet sipas një treguesi të rrallë e shumë domethënës: jo sa punime botojnë gjithsej, por sa prej tyre janë ndër 1% deri 10% punimet më të cituara në botë brenda fushës së tyre, për periudhën 2021–2025.
Përtej vlerës shkencore të vetë treguesit, dokumenti sjell diçka tjetër — një dëshmi zyrtare, e pakontestueshme dhe e nënshkruar drejtpërdrejt nga një autoritet ndërkombëtar i fushës, e një problemi që institucionet arsimore të Kosovës e kanë ngritur prej kohësh në kontekste të ndryshme: klasifikimi i gabuar gjeografik i universiteteve kosovare si pjesë e Serbisë.
Çfarë tregon, fjalë për fjalë, dokumenti
Në listën e plotë të mbi 17,400 institucioneve të kontrolluara në mbarë botën, çdo universitet publik i Kosovës që u gjet në dokument shfaqet me shënimin “Serbia” në kolonën e vendit — pa asnjë përjashtim:
| Rendi në listë | Univerzitet | Top 1% | Top 10% |
| #3,201 | Universiteti i Prishtinës (gjuha shqipe) | 53 | 660 |
| #4,768 | Universiteti për Biznes dhe Teknologji (UBT) | 24 | 222 |
| #11,370 | Universiteti “Haxhi Zeka” (Pejë) | 1 | 10 |
| #13,404 | Universiteti i Prishtinës (gjuha serbe, Mitrovicë) | 0 | 4 |
| #13,689 | Universiteti i Gjakovës “Fehmi Agani” | 0 | 3 |
| #14,386 | Universiteti “Kadri Zeka” (Gjilan) | 0 | 1 |
Vlen të theksohet diçka domethënëse: madje edhe vetë Universiteti i Prishtinës — institucioni themeltar dhe më i madh i vendit, me 53 punime në Top 1% botëror — shfaqet i klasifikuar nën Serbi. Nuk bëhet fjalë, pra, për një defekt të vogël teknik që prek vetëm institucione periferike; është një gabim sistematik që përfshin krejt arkitekturën arsimore publike të Kosovës, pa dallim madhësie apo rëndësie institucionale.
Duhet sqaruar edhe diçka tjetër, për hir të saktësisë: në këtë listë nuk figurojnë të gjitha universitetet dhe kolegjet e Kosovës. Kemi dhe institucione të caktuara të cilat nuk shfaqen fare në këtë rankim specifik. Kjo nuk do të thotë se ato janë përjashtuar apo diskriminuar — sipas vetë metodologjisë së dokumentit, përfshihen vetëm institucionet që kanë të paktën 1 punim shkencor të identifikuar në OpenAlex mes 10% më të cituarve në botë për periudhën 2021–2025. Institucionet që mungojnë thjesht ende nuk kanë asnjë punim që e plotësonte këtë prag në momentin e mbledhjes së të dhënave (java e parë e korrikut 2026) — jo se janë përjashtuar qëllimisht apo janë klasifikuar ndryshe.
Pse ky dokument ka peshë të veçantë
Gjatë muajve të fundit janë analizuar disa platforma të tjera ndërkombëtare të rankimit universitar, dhe në disa prej tyre (uniRank, EduRank) ishte identifikuar i njëjti problem klasifikimi. Por ai që e bën këtë dokument të veçantë është burimi i tij: nuk është një platformë komerciale e palës së tretë, e ndërtuar automatikisht nga një algoritëm apo web-scraper; është një publikim akademik, i nënshkruar me emër e mbiemër nga një studiues i njohur ndërkombëtarisht në fushën e bibliometrisë, i lidhur direkt me një institucion shtetëror kërkimor (CSIC, Spanjë). Kjo i heq çdo hapësirë dyshimi argumentit se “kjo ndoshta është gabim i një faqeje jozyrtare” — dëshmia këtu vjen nga vetë burimi origjinal i të dhënave që përdorin dhjetëra platforma të tjera rankimi në mbarë botën.
Pasoja praktike, jo vetëm simbolike
Zakonisht kjo çështje diskutohet si problem simbolik apo identitar — dhe padyshim që është edhe kaq. Por ka edhe pasojë praktike konkrete: kushdo që kërkon të krahasojë performancën shkencore të universiteteve në rajon, apo kushdo që përpilon statistika kombëtare mbi arsimin e lartë, do t’i gjejë universitetet e Kosovës të “fshehura” brenda kategorisë së Serbisë, jo si njësi e veçantë. Kjo e bën praktikisht të pamundur matjen e saktë dhe krahasimin real të ecurisë kombëtare të arsimit të lartë kosovar në shumë burime ndërkombëtare bibliometrike — pikërisht ato burime që sot po bëhen gjithnjë e më të rëndësishme pasi platformat tradicionale (Webometrics në formën e vet klasike, Google Scholar) po ndryshojnë metodologji dhe po kalojnë te sisteme si OpenAlex.
Çfarë mund të bëhet
Ndryshe nga shumë platforma komerciale ku procesi i korrigjimit është i paqartë apo joresponsiv, ky dokument specifik ofron një rrugë konkrete: vetë autori fton institucionet e prekura të kontaktojnë drejtpërdrejt për korrigjime, duke dhënë emrin zyrtar, versionin në anglisht, URL-në e institucionit dhe identifikuesin ROR. Kjo është një mundësi reale dhe e drejtpërdrejtë — jo për një universitet të vetëm, por për të gjithë sistemin e arsimit të lartë publik të Kosovës njëherësh, të adresuar në mënyrë të koordinuar, në mënyrë që korrigjimi të mos mbetet i pjesshëm apo i izoluar për një institucion, ndërsa të tjerët mbeten të paklasifikuar saktë.
Përfundim
Të dhënat shkencore të vetë universiteteve të Kosovës — përfshirë arritje reale si punimi i Universitetit “Haxhi Zeka” në Top 1% botëror, apo 53 punimet e Universitetit të Prishtinës në të njëjtin kategori — janë të sakta dhe të verifikueshme. Ajo që nuk është e saktë, dhe që meriton korrigjim urgjent e të koordinuar, është identiteti kombëtar nën të cilin këto arritje regjistrohen zyrtarisht në database-t që formësojnë perceptimin ndërkombëtar të arsimit të lartë. Universitetet e Kosovës e kanë fituar vendin e tyre në këto renditje me punë shkencore reale — e vetmja gjë që u mungon është të shfaqen atje nën emrin e vendit të tyre të vërtetë.
Burimi: Isidro F. Aguillo, “Transparent Ranking of Universities by the number of Papers in the Top 1% and Top 10% most cited papers in the OpenAlex database. July 2026 edition”, Cybermetrics Lab, IPP-CSIC Madrid (korrik 2026).