Pejë, tetor 2025
Universiteti “Haxhi Zeka” në Pejë mirëpret publikimin e analizës tematike më të re të Agjencisë së Kosovës për Akreditim (AKA) me titull “Përmirësimi i Kërkimit Shkencor përmes Mekanizmave të Sigurimit të Jashtëm të Cilësisë”, e cila ofron një pasqyrë të gjerë mbi ndikimin që proceset e akreditimit kanë pasur në zhvillimin e kërkimit shkencor në institucionet e arsimit të lartë në Kosovë.
Kjo analizë, e botuar në vitin 2025, përfaqëson një dokument të rëndësishëm strategjik për politikëbërjen e arsimit të lartë në vend, duke lidhur drejtpërdrejt mekanizmat e sigurimit të cilësisë me performancën kërkimore dhe shkencore të universiteteve publike dhe private. Përmes këtij raporti, evidentohet qartë se proceset e akreditimit të zhvilluara nga AKA kanë ndikuar në shndërrimin e kërkimit shkencor në një komponent thelbësor të cilësisë institucionale, duke e bërë atë pjesë përbërëse të kurrikulave, strategjive zhvillimore dhe punës së përditshme të stafit akademik.
Në analizë janë shqyrtuar mbi gjashtëdhjetë raporte të akreditimit dhe riakreditimit për programet e studimeve në nivelet Bachelor, Master dhe për akreditimet institucionale, duke përfshirë të dhëna të grumbulluara nga periudha 2019–2024 dhe një anketë të zhvilluar me gjashtëmbëdhjetë institucione të arsimit të lartë në Kosovë. Sipas gjetjeve të raportit, numri i publikimeve shkencore ka shënuar rritje të qëndrueshme ndërmjet viteve 2021 dhe 2024, me një prirje pozitive drejt publikimeve në revista të indeksuara ndërkombëtarisht si Scopus dhe Web of Science. Në të njëjtën kohë, është vërejtur një përfshirje gjithnjë e më e madhe e stafit akademik në kërkime ndërdisiplinore, si dhe një përmirësim në strukturimin e politikave institucionale që lidhen me zhvillimin e kërkimit shkencor dhe me dokumentimin e rezultateve të tij.
Raporti thekson se rekomandimet e paneleve të ekspertëve të AKA-së kanë ndikuar ndjeshëm në ngritjen e standardeve të kërkimit shkencor në nivel kombëtar. Në shumë universitete janë krijuar zyrat për kërkim shkencor, janë instaluar softuerë kundër plagjiaturës, janë ndarë fonde të dedikuara për publikime, ndërsa gjithnjë e më shumë studentë janë përfshirë në kërkime dhe publikime akademike. Këto përmirësime kanë rritur kulturën e përgjegjësisë akademike dhe transparencës, si dhe e kanë pozicionuar kërkimin shkencor si një shtyllë të rëndësishme të procesit të akreditimit dhe të sigurimit të cilësisë. Megjithatë, raporti evidenton se progresi nuk është i njëtrajtshëm në të gjitha institucionet dhe se shumë prej tyre ende përballen me sfida që lidhen me mungesën e infrastrukturës kërkimore, financimin e kufizuar dhe mungesën e strategjive të integruara për zhvillimin e kapaciteteve kërkimore.
Në dokument theksohet gjithashtu nevoja për rishikimin dhe harmonizimin e metodologjisë së vlerësimit të kërkimit shkencor në të gjitha nivelet e studimeve, me qëllim që të sigurohet një interpretim më i unifikuar dhe objektiv i standardeve të akreditimit. Një tjetër gjetje me rëndësi lidhet me procesin e ndjekjes së rekomandimeve të AKA-së nga universitetet, i cili, megjithëse ka nisur të implementohet që nga viti 2024, kërkon forcim të mëtejshëm dhe përfshirje sistematike në raportet e brendshme të cilësisë të institucioneve. Raporti rekomandon gjithashtu që të inkurajohet krijimi i zyrave të kërkimit shkencor në të gjitha institucionet, të sigurohen skema të qëndrueshme financimi për kërkime, të nxitën bashkëpunimet ndërkombëtare dhe të zhvillohen platforma digjitale për dokumentimin e rezultateve shkencore.
Një aspekt tjetër i rëndësishëm që nënvizohet në raport është domosdoshmëria e koordinimit të politikave ndërmjet Agjencisë së Akreditimit, Ministrisë së Arsimit, Shkencës, Teknologjisë dhe Inovacionit dhe vetë institucioneve të arsimit të lartë. Ky bashkërendim pritet të sigurojë harmonizim të përkufizimeve, qasje të përbashkët në vlerësimin e revistave të njohura ndërkombëtare dhe përputhje të kritereve të akreditimit me politikat kombëtare për zhvillimin e kërkimit shkencor. Përmes këtyre mekanizmave, raporti sugjeron që Kosova mund të arrijë një integrim më të plotë në hapësirën evropiane të kërkimit shkencor dhe të forcojë kulturën institucionale të përsosmërisë.
Në dritën e kësaj analize, Universiteti “Haxhi Zeka” e sheh këtë publikim si një konfirmim të drejtimit që ka ndjekur në mënyrë të qëndrueshme gjatë viteve të fundit në forcimin e kërkimit shkencor dhe në ngritjen e cilësisë akademike. Universiteti ka investuar në ngritjen e kapaciteteve kërkimore të stafit, në krijimin e mekanizmave të brendshëm të cilësisë dhe në rritjen e numrit të publikimeve shkencore nëpërmjet Institutit për Shkencë dhe Arte. Themelimi i Qendrës Universitare për Inovacion dhe Ndërmarrësi – NOVA, si një strukturë e re në kuadër të universitetit, dëshmon përkushtimin e UHZ-së për ta lidhur kërkimin shkencor me zhvillimin ekonomik dhe me nevojat e tregut të punës. Po ashtu, përmes politikave të brendshme të inkurajimit të publikimeve në revista të indeksuara ndërkombëtarisht, universiteti po kontribuon në rritjen e dukshmërisë akademike dhe në afirmimin e rolit të tij si një institucion kërkimor me ndikim rajonal.
Rektori i Universitetit “Haxhi Zeka”, prof. dr. Armand Krasniqi, ka theksuar se ky raport shënon një moment të rëndësishëm për gjithë sistemin e arsimit të lartë në Kosovë, pasi ofron dëshmi të qarta se proceset e akreditimit po e transformojnë kulturën kërkimore në universitete. Ai ka theksuar se për Universitetin “Haxhi Zeka”, kërkimi shkencor është pjesë integrale e misionit institucional dhe një nga shtyllat kryesore të cilësisë akademike, inovacionit dhe zhvillimit rajonal. Sipas tij, rezultatet e analizës përforcojnë angazhimin e universitetit për të avancuar më tej në përputhje me standardet e ESG-së dhe për të konsoliduar një kulturë të qëndrueshme të cilësisë në kërkim dhe mësimdhënie.
Në përfundim, analiza tematike e Agjencisë së Kosovës për Akreditim vlerëson se universitetet kosovare kanë bërë përparim të ndjeshëm në forcimin e kërkimit shkencor dhe në rritjen e ndikimit ndërkombëtar të publikimeve. Megjithatë, theksohet se për të siguruar qëndrueshmëri afatgjatë, është e domosdoshme ndërtimi i një ekosistemi kërkimor gjithëpërfshirës, që lidh politikat e sigurimit të cilësisë me mekanizmat e financimit dhe me menaxhimin efektiv të rezultateve shkencore. Në këtë drejtim, Universiteti “Haxhi Zeka” do të vazhdojë të jetë pjesë aktive e përpjekjeve kombëtare për përmirësimin e cilësisë dhe integritetit në kërkimin shkencor, duke kontribuar me politika, projekte dhe bashkëpunime të reja akademike brenda dhe jashtë vendit.
